Spelregels

Toen we onze pleegdochter net in huis hadden vroeg ze ons hoe laat ze thuis moest zijn van feestjes, hoe laat ze naar bed moest, of ze iets kon kopen of niet… Ze was gewend om beslissingen door anderen te laten nemen. Wij kaatsten de bal vaak eerst even terug met de vraag: ‘wat lijkt jou zelf een goed idee?’

Een huisschrift

Wij hebben al snel een huisschrift ingesteld waar we voorin wat algemene regels schreven (een soort grondwet) en daarna specifieke regels over bijvoorbeeld bedtijd en internet met de nodige uitzonderingen. We spraken rustig met elkaar over wat verstandige regels zouden zijn (rationeel), wat fijne regels zouden zijn (emotioneel), wat goede regels zouden zijn (beide in een goede mix)… En we schreven regels op waar we ons allemaal in konden vinden, nadat we alles hadden afgewogen. Waar soms echt geen overeenstemming over was te krijgen, bijvoorbeeld over alcohol, daar liep het gezamenlijk opstellen van de regels spaak, maar daar lagen in elk geval alle argumenten netjes op tafel.

Regels veranderen

Regels maken is één, maar je aan regels houden is nog een vak apart. Dit leidt soms tot een lastig gesprek of zelfs tot een gepaste straf. Maar soms is het helemaal niet erg om regels te breken! Ook dit was een ontdekking voor onze tiener. Regels zijn maar constructen. Je weet van te voren niet altijd wat je voor situaties tegen gaat komen, dus het kan zijn dat de regels niet goed zijn. Wat daar dan alleen weer voor spelregel bij komt kijken is: je mag niet in je eentje de regels gaan veranderen. Mocht ze dus toch bijvoorbeeld een keer later naar huis willen dan moest dat eerst even overlegd worden: voor de afgesproken tijd en met nieuwe argumenten.

Tweede natuur

Na een week of drie wist ze niet beter dan dat ze altijd mee mocht denken over de spelregels en was ze verbouwereerd dat een vriend van haar dit niet mocht thuis. Toen we zijn moeder een keer wanhopig aan onze keukentafel hadden zitten en ze ons om advies vroeg hebben we ons huisschrift laten zien. Hoe meer een jongere wordt aangesproken op zijn eigen wijsheid, hoe wijzer deze zich ook zal gaan gedragen.

Op school

Ook op school kan dit principe worden toegepast. Wat zijn de regels? Wat is verstandig? Waarom? Het is onzinnig om te denken dat je altijd de wijsheid in pacht hebt als volwassene. En als jongeren zelf regels hebben opgesteld vinden ze het allicht iets minder erg om er ook aan gehouden te worden. Bovendien is verstandige leefregels kunnen opstellen een vaardigheid die onmisbaar is voor hun latere leven.