School is er toch nooit voor emotionele ontwikkeling geweest?

Bij de afgelopen training kwam al snel de vraag van een mentor: ik hoor wel eens dat er bijvoorbeeld jongeren gepest worden op social media, maar dit is niet onder schooltijd, dus dan is het toch niet de taak van de school om daar wat aan te doen?

Tussen de wal en het schip

In de vroegere rolopvatting is dat inderdaad niet de taak van de school. Maar van wie is het dan wel de taak? Van de jongeren zelf niet, die zijn nog op een leeftijd dat ze dit niet zelfstandig hoeven op te lossen. Van de ouders? Ja, er zijn gelukkig ouders die die taak op zich nemen om dit te begeleiden, maar het blijkt helaas vaak dat jongeren niet met al hun problemen bij hun ouders terecht komen of zelfs kunnen. Jongerenwerkers dan? In gesprekken met jongerenwerkers merkten we dat zij vaak pas in een laat stadium betrokken worden. Voor preventieve en educatieve ondersteuning op het gebied van de omgang met elkaar, ook buiten schooltijd, is eigenlijk de school de aangewezen plaats.

Leerinstituut

Maar omdat er al zoveel moet gebeuren op school is het logisch dat hier nog niet altijd aandacht voor is. Veel scholen zien zichzelf in eerste instantie als een leerinstituut (van kennis) niet als een opvoedinstituut (voor levenskunst). Op de inhoudelijke vakken worden ze afgerekend. En bovendien: de docenten zijn niet voor opgeleid voor de rest; ze komen van vakinhoudelijke lerarenopleidingen. Veel van de docenten vinden het dan ook spannend om persoonlijke onderwerpen aan te snijden met leerlingen.

Ontwikkelinstituut

Maar de docent hoeft zich er – anders dan bij vakinhoudelijke lessen – niet in te mengen met een alwetende wijsheid. Jongeren moeten in gesprek gaan met zichzelf en met elkaar. Het lijkt of jongeren dit niet meer vanzelf doen. Met de komst van social media lijkt het reflectievermogen teruggebracht tot een reflectie van uiterlijkheden (en schone schijn). De docent hoeft alleen de ruimte te scheppen waarin jongeren hun eigen wijsheid kunnen zien en bevragen.

Waar de generatie behoefte aan heeft

Een gerelateerd filmpje over ‘millenials’ (de generatie boven de huidige leerlingen) gaat over ideaalbeelden die op social media worden getoond. Een oplossing die wordt aangereikt is: ga weg van alle mooi-weer verhalen, ga echte en kwetsbare gesprekken met elkaar. Iets wat we de generatie erna, standaard via scholen, bij zouden kunnen brengen.